Muzeum Przemysłu i Techniki w Starej Kopalni

Likwidacja zakładów górniczych Wałbrzyskich Kopalń Węgla Kamiennego nastąpiła w latach 90. XX w. Górniczy Wałbrzych i jego kopalniana infrastruktura przemysłowa, historyczna architektura, jak i zgromadzone w kopalniach urządzenia i maszyny stanowiące industrialny, niepowtarzalny charakter lokalnej historii i tożsamości, zostały zagrożone dewastacją i zapomnieniem.
Wówczas na bazie zespołu urbanistyczno–przemysłowego kopalni „Julia” (do 1993r. „Thorez”), charakteryzującego się wysokimi wartościami poznawczymi z dziedziny rozwoju myśli technicznej i metod eksploatacji pokładów węgla postanowiono utworzyć muzeum. W dniu 11 marca 1993 roku powołano jako oddział Muzeum Okręgowego w Wałbrzychu – Muzeum Przemysłu i Techniki w KWK „Julia”.

Tym samym kopalnia – muzeum, i składające się na nie budynki przemysłowe z wyposażeniem oraz całą infrastrukturą, uznane zostały za element lokalnego historycznego dziedzictwa kulturowego. Ustanowione muzeum dokumentowało wielowiekową obecność dolnośląskiego górnictwa węgla kamiennego. Jako cel powstającej instytucji wytyczono m.in. zabezpieczanie naziemnych i podziemnych zabytkowych obiektów techniki, gromadzenie zabytkowych urządzeń, organizację ich konserwacji oraz opracowanie dokumentacji naukowej i udostępnianie zbiorów.
Dziś Muzeum Przemysłu i Techniki w Wałbrzychu wchodzi w skład samorządowej instytucji kultury „Park Wielokulturowy Stara Kopalnia”, zajmując się gromadzeniem, ochroną, upowszechnianiem i udostępnianiem zbiorów związanych z byłą Kopalnią Węgla Kamiennego „Julia”.
W dziale Przemysłu i Techniki zgromadzone są:
• zbiory archiwalne: dokumenty byłych wałbrzyskich kopalń: „Thorez”/”Julia”, „Wałbrzych”, „Victoria”, oraz materiały ikonograficzne;
• zbiory kartograficzne: mapy górnicze;
• zbiory techniczne: urządzenia i maszyny górnicze, narzędzia i przedmioty związane z działalnością kopalń i inne świadectwa historii techniki;
• artystyczno–historyczne pamiątki związane z górnictwem m.in. zaproszenia z karczm piwnych, pamiątkowe kufle, dyplomy oraz mundury.

Muzeum obejmuje najstarszy i największy zachowany zespół górniczych budowli przemysłowych pochodzących z przełomu XIX i XX wieku w Wałbrzychu. Ze względu na swoje walory zabytkowe obiekt objęty jest trwałą ochroną konserwatorską. Kompleks kopalni zawiera łaźnię, lampownię, kotłownie, warsztat mechaniczny, budynki maszyn wyciągowych, nadszybia, wieże szybów “Julia”, “Sobótka” i “Dampf”, wieżę widokową, podziemny tunel odstawy kamienia, a także budynki zakładu przeróbki mechanicznej węgla, składającej się z pełnego ciągu technologicznego: sortowni, płuczki i flotacji.

Ekspozycja

Narracja wystawy oparta jest na dniu pracy górnika, specyfice i pracy w kopalni. Ekspozycja stała zawiera elementy kartografii i miernictwa górniczego, przedmioty z zakresu ratownictwa górniczego, tradycji górniczych (mundury górnicze, pamiątki górnicze związane z obchodami Barbórki: zaproszenia, ceramiczne kufle). Prezentowane jest wyposażenie górników podczas pracy, drobne urządzenia stosowane w pracy na kopalni.
Trasa zwiedzania obejmuje również wyjątkowe, zabytkowe elektryczne maszyny wyciągowe szybu “Julia” z 1911 r. i szybu “Sobótka” z 1912 r. wraz z przetwornicami prądu zmiennego na stały, eksploatowane aż do likwidacji kopalni.
Ekspozycja to także kopalniane warsztaty mechaniczne z wyposażeniem (hala tokarek, hala frezarek oraz kuźnia). Część wystaw ma charakter multimedialny. W Starej Kopalni znajduje się także plenerowa wystawa elementów zabytkowych maszyn górniczych i podziemna trasa turystyczna.

Serdecznie zapraszamy!